Ga je niet naar de notaris, dan kies je toch een stelsel. Vanaf de dag van jullie huwelijk geldt automatisch het wettelijk stelsel van jullie land, en dat is een echte keuze met echte gevolgen. Even weten wat die zijn, kost een avond. Het achteraf rechtzetten kost veel meer.

Wat er automatisch geldt als je niets regelt

In België trouw je standaard onder het wettelijk stelsel. Wat je vóór het huwelijk bezat blijft van jou, net als wat je later erft of geschonken krijgt. Alles wat jullie tijdens het huwelijk verdienen wordt gemeenschappelijk, en daar zit een detail dat veel koppels verrast: ook de huurinkomsten of interesten uit jouw eigen appartement vallen in die gemeenschap. Het pand blijft van jou, de opbrengst wordt van jullie samen.

In Nederland geldt sinds 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap van goederen. Bezit van vóór het huwelijk, erfenissen en schenkingen blijven privé; wat jullie samen opbouwen is gemeenschappelijk. Trouwde je vóór 2018, dan zat je nog in de algehele gemeenschap, waarin bijna alles gedeeld werd.

Die Nederlandse regeling klinkt eenvoudiger dan ze in de praktijk is, want privé blijft alleen privé als je het kunt aantonen. Maak vóór de trouwdag een lijst van wat ieder inbrengt: spaargeld met rekeningnummers en saldo op datum, de auto, een beleggingsportefeuille, de aanbetaling op een woning. Bewaar er de rekeningafschriften bij. Dat lijstje is tien jaar later goud waard, en niemand maakt het achteraf nog.

Wat je met of zonder contract sowieso krijgt

Trouwen verandert een aantal dingen ongeacht welk stelsel jullie kiezen. Jullie krijgen een wederzijdse plicht tot hulp en bijstand, jullie zijn allebei aansprakelijk voor schulden die voor het huishouden worden gemaakt, en de gezinswoning is beschermd: één partner kan die niet verkopen of hypothekeren zonder de handtekening van de andere, ook niet als de woning op één naam staat.

Het grootste verschil zit in erfrecht en erfbelasting. In Vlaanderen betaalt de langstlevende echtgenoot geen erfbelasting op zijn of haar deel van de gezinswoning, en is de eerste schijf roerend vermogen tot 50.000 euro vrijgesteld. In Nederland loopt de partnervrijstelling in de erfbelasting op tot ruim 800.000 euro, een bedrag dat jaarlijks geïndexeerd wordt. Een samenwonende partner zonder testament staat er in beide landen aanzienlijk zwakker voor.

Wanneer een contract wél de moeite loont

Voor veel koppels die met twee lonen starten en samen opbouwen, klopt het wettelijk stelsel gewoon. Ga wel langs de notaris in deze situaties:

  • Eén van jullie is zelfstandige of bestuurder: een scheiding van goederen houdt het vermogen van de andere partner buiten schot als de zaak schulden maakt.
  • Jullie brengen heel ongelijk in: de een een afbetaalde woning, de ander een studieschuld. Zonder afspraken wordt dat verschil zelden zichtbaar bij een scheiding.
  • Er zijn kinderen uit een vorige relatie: de combinatie van huwelijksstelsel en erfrecht bepaalt wie wat krijgt, en dat loopt hier vaak anders dan jullie denken.
  • Eén van jullie stopt met werken of gaat deeltijds: wie jarenlang minder verdient om voor de kinderen te zorgen, bouwt minder pensioen op. Dat kun je contractueel compenseren.

Een goede notaris zal jullie in de andere gevallen gewoon zeggen dat een contract niet nodig is. Dat gesprek is de moeite ook als je met lege handen buitenkomt.

Jullie samenlevingscontract stopt niet altijd vanzelf

Woonden jullie in België wettelijk samen? Die wettelijke samenwoning eindigt automatisch op de dag van het huwelijk. Hadden jullie daarnaast een notarieel samenlevingscontract, dan verdwijnt dat niet vanzelf mee. Laat het nakijken, want oude afspraken over wie welk deel van de woning betaalde kunnen botsen met jullie nieuwe stelsel.

In Nederland staat in de meeste samenlevingscontracten een clausule dat het contract eindigt bij huwelijk of geregistreerd partnerschap. Zoek die clausule op. Staat ze er niet, dan lopen er twee regelingen naast elkaar, en dat wil je niet.

Vergeet je partnerpensioen niet. Bij veel pensioenfondsen moet een partner apart aangemeld zijn. Trouwen regelt dat in Nederland vaak automatisch via de gemeente, maar bij een aantal fondsen niet. Eén telefoontje volstaat om het te checken.

Timing en kosten

Een huwelijkscontract moet getekend zijn vóór de huwelijksdag. In België maakt de notaris de akte op, registreert die in het Centraal Register Huwelijksovereenkomsten, en jullie leveren het attest af bij de gemeente. Reken op zo'n 1.000 tot 1.500 euro voor akte, ereloon en registratie samen. In Nederland liggen huwelijkse voorwaarden meestal tussen 500 en 1.500 euro, afhankelijk van hoe uitgewerkt ze zijn.

Plan het gesprek minstens zes weken voor de trouwdatum. De notaris wil tijd om een ontwerp te maken en jullie willen tijd om er rustig over na te denken, niet drie dagen voor de aangifte bij de gemeente. Die aangifte zelf kan in België ten vroegste zes maanden en ten laatste veertien dagen voor de huwelijksdatum; in Nederland doe je de melding voorgenomen huwelijk tot een jaar vooraf, met dezelfde minimumtermijn van veertien dagen.

Zet die notariskosten meteen bij jullie andere trouwuitgaven. Het is een post die in bijna geen enkel budgetsjabloon staat en toch echt betaald moet worden. In de planner van Gaan Trouwen komt hij gewoon in jullie overzicht te staan, naast de locatie en de catering, zodat er later geen gat valt.

👉 Bereken jullie trouwbudget

Eén avond papierwerk, en daarna kunnen jullie het weer over de bloemen hebben.